Laat voor het eten

Fietsverhalen en fietsinformatie

De bagagefiets

Bagagefietsen! Brug bij Sost, Karakoram Highway (KKH), Pakistan.

Foto hierboven: Oezbekistan, niet ver nadat we de grens met Kyrgyzstan waren overgestoken. Terug in het hete, stoffige laagland.

Mijn fiets is mijn tochtgenoot. Ik ben er onderweg afhankelijk van, ik vind ‘m mooi, hij hoort bij mij. Voor mij is een fiets meer dan een werktuig, voor jou waarschijnlijk ook. Ergens in de aanloop naar je eerste bagage-fietstocht of fietsreis komt het moment waarop je die fiets gaat bestellen. Ik herinner me die momenten, ze zijn bijzonder, met de bestelbon op zak werd mijn reisplan concreet – ik ging het echt doen. Yes.

Aan dat moment van bestellen ging bij mij een heel traject vooraf, want voor alle bagagefietsen waarop ik fiets of heb gefietst heb ik tevoren een wensen- en onderdelenlijst opgesteld. Ik wist precies hoe mijn bagagefiets eruit moest zien en welke onderdelen hij moest hebben. Om dat goed uit te zoeken had ik alle informatie nodig die ik kon vinden. Ik had het meest aan de ervaringen van andere fietsers. Vandaar deze informatie.

Stap voor stap
Structuur helpt om te begrijpen wat een bagagefiets is. Ik ga stap voor stap de onderdelen van mijn (ideale) fiets langs, met een uitleg over de keuzes die ik daarbij gemaakt heb. Onderaan deze pagina staat een index van de thema’s waarin ik die onderdelen heb ingedeeld. Dat zijn niet alle onderdelen. Een echte materiaalfreak kan hele pagina’s volschrijven over zadel- en stuurpennen, maar daar kom je vast zelf wel uit. Het gaat me om de onderdelen die bepalend zijn voor het karakter en het gebruik van een bagagefiets.

Bagagefiets?
Wat voor de één een vakantiefiets is, is voor de ander een reisfiets. Of een toerfiets. Of een randonneur. Hoe je het ook noemt, het gaat om een fiets waarop je je spullen laadt om naar Hoenderloo of Hyderabad te fietsen. Een fiets voor jou en je bagage. Een bagagefiets dus. Dat klinkt niet al te sexy, maar dat zijn Hoenderloo en Hyderabad ook niet.

De basis: waar hebben we het eigenlijk over?
Uitgangspunten
Mijn bagagefiets is een fiets:

  • waarop ik zit, niet lig. Ik heb nog geen ervaring met ligfietsen. Een groot deel van de onderdelen die ik beschrijf wordt overigens ook bij ligfietsen gebruikt;
  • waarmee ik langere tochten maak: weken, maanden of jaren. Relevant omdat langere tochten hogere eisen stellen aan de slijtvastheid van onderdelen;
  • waarmee ik (in alle redelijkheid) elk type weg aankan: verhard, onverhard en alles wat daartussen zit. Dat geeft mij maximale vrijheid bij de keuze van routes, landen en bestemmingen;
  • waarmee ik ook in gebieden fiets waar fietsonderdelen niet of slecht verkrijgbaar zijn. Dit is van invloed op de keuze van onderdelen;
  • waarop ik m’n bagage in fietstassen vervoer: mijn fiets heeft dragers. Je kunt ook de dragers thuislaten en je bagage verdelen over een hele riedel kleinere tassen die je op allerlei plaatsen aan het fietsframe vastmaakt. Dat heet bikepacking, maar dat is niet wat ik doe.

Gebruiksdoel en eisen
Een bagagefiets heeft als doel om jou en je uitrusting over lange afstanden, over elk type weg en door ontwikkelde en minder ontwikkelde gebieden te vervoeren. Dat doel stelt eisen aan zo’n fiets:

  • Een bagagefiets is sterk.
    Want Door het gewicht van je bagage dendert elke kuil en elke ribbel extra door in frame, wielen en dragers. Die moeten dat niet alleen aankunnen, maar met gemak aankunnen. Een bagagefiets moet niet alleen sterk zijn voor de kuilen en keien die je ziet, maar vooral voor de gaten in de weg die je niet ziet.
  • Een bagagefiets is comfortabel.
    Want Je maakt er lange dagen en heel veel kilometers mee, gedurende meerdere weken, maanden of jaren. Het frame moet iets van veerkracht hebben, de fiets moet een voor jou comfortabele ‘zit’ hebben en de afmetingen van frame en onderdelen (stuur, cranks, zadel) moeten aansluiten op je lichaamsbouw en zithouding.
  • Een bagagefiets heeft de juiste rijeigenschappen.
    Want Een wendbare fiets is automatisch een slechte rechtdoor-fiets en andersom. Het is het een of het ander. Voor verreweg de meeste lange tochten is richtingsstabiliteit (van nature stabiel rechtdoor rijden, je test dat door met losse handen te rijden) belangrijker dan wendbaarheid. Veel korte bochten draaien, zoals bij het mountainbiken, is op reis niet aan de orde. Je gaat voornamelijk rechtdoor. Hier geldt ‘baat het niet, dan schaadt het wel’: een wendbare fiets is nerveuzer, wat je op een vervelende manier merkt in afdalingen (uitvergroot door het gewicht van de bagage) en wanneer je minder ruimte hebt, zoals op drukke wegen en in de stad. Ik heb me nooit gerealiseerd hoe groot de invloed hiervan is, totdat ik op mijn (toen) nieuwe Vittorio (wendbaarder, maar nerveuzer dan de Snel waarop ik daarvóór fietste) voor het eerst ging afdalen. Doodeng, ik heb echt tijd nodig gehad om daaraan te wennen. Mijn advies als je lang weggaat: koop een rechtdoorfiets.
  • De onderdelen van de bagagefiets zijn slijtvast en betrouwbaar.
    Want Je wilt niet in de steppen van Woezi-Woezistan stranden met een stukke fiets, je wilt onderweg zo min mogelijk sleutelen en je fiets mag niet schrikken of hard slijten van slechte wegen, water en modder. Betrouwbaarheid van onderdelen blijkt uit de ervaringen die ermee zijn opgedaan. Bij onderdelen die al een tijdje meegaan zijn die ervaringen er, bij de nieuwste onderdelen en vindingen zijn die er nog niet. Je weet dus niet of ze 2.000 of 20.000 kilometer meegaan op een beladen fiets, over slechte wegen en in weer en wind. Hoe verder en hoe langer je weggaat, hoe slimmer het is om voor onderdelen te kiezen met een bewezen staat van dienst.
  • De fietsonderdelen zijn onderweg verkrijgbaar en te repareren.
    Want Hoewel je vrijwel alles naar vrijwel overal kunt laten opsturen, is dagen wachten op UPS (en op de douane en op officials waarvan je niet kon bedenken dat die erover gingen) in een of ander shithole simpelweg zonde van je tijd. En als de doos voor je neus staat, heb je ook nog iemand nodig die wat erin zit kan monteren. Je fiets heeft dus onderdelen die ingeburgerd zijn (breed verkrijgbaar), niet al te hightech (zodat fietsenmakers onderweg het begrijpen en er iets mee kunnen) en die je liefst zelf kunt vervangen.

Misschien mis je ‘Een bagagefiets is licht.’ Sterke, no-nonsense fietsen waar je de wereld mee over kunt zijn niet licht, live with it. Lichter kan wel, bijvoorbeeld door geen standaard te monteren (een fiets die je neerlegt of tegen een hek aanzet valt nooit om) of geen vast slot (een kettingslot moet sowieso mee).

Dan zou dit mijn logo zijn. Vooropgesteld dat ik op een gele Nazca Gaucho Tour 26 zou rijden.

Zitfietsen en ligfietsen
Waarom heb ik geen ligfiets? Omdat ik met fietsen begonnen ben op een traditionele bagagefiets. Mijn vrienden waar ik het wereldfietsen van afgekeken heb hadden dat soort fietsen, ik ben hen daarin gevolgd, ik wist niet eens dat er bagage-ligfietsen bestonden. Vergelijk het met skiën. Waarom heb ik nooit geskied? Omdat mijn ouders geen wintersporters waren en ik er niet mee ben opgegroeid. In plaats daarvan heb ik later wintertochten gemaakt op toerlanglaufski’s, in Zweeds Lapland, met een tent en met temperaturen waarbij je in Nederland verplicht binnen moet blijven. Zo is het ook met mij en ligfietsen. Als m’n vrienden vroeger een ligfiets hadden gehad, was ik nu vast en zeker overtuigd ligfietser geweest. Ligfietsers zijn ontzettende zelfdenkers, ik ook. Ik zou me waarschijnlijk erg thuis hebben gevoeld in die community. En nu? Ik ben heel nieuwsgierig geworden naar het ligfietsen met bagage en voel me ondertussen nog steeds thuis op m’n traditionele zit-bagagefiets.

Meer weten over ligfietsen? Ga voor goede, goed geschreven en bevlogen info over lange fietstochten met een ligfiets bijvoorbeeld te rade bij Fietsers Afstappen van Walter Hoogerbeets. Die website was voor mij de directe inspiratie om mijn eigen site te beginnen.

Tegen de stroom in
Bij bepaalde keuzes ga ik tegen de stroom in en wijk ik af van de trends op het gebied van fietsen en fietsonderdelen. Die trends gaan voornamelijk over wielrennen en mountainbiken – niet over het fietsen met bagage. Logisch, in vergelijking tot wielrenners en mountainbikers zijn wij maar een kleine groep fietsers. De trends op het gebied van racefietsen en mountainbikes zijn maar sporadisch van toepassing op bagagefietsen, omdat onze fietsen andere dingen doen. Je moet daarom eigenwijs durven zijn bij het samenstellen van je fiets. Fietspech krijgen op je zaterdag-bosrit is wat anders dan dezelfde pech in hartje Roemenië. Een dag fietsen is wat anders dan weken of maanden elke dag op een fiets zitten. Als jij straks ergens in Noord-Noorwegen of Turkije fietst, is het jij en je fiets, zonder fietsenmaker om de hoek of de materiaalwagen achter je. Dan blijkt of je thuis verstandige keuzes hebt gemaakt. Wees kritisch en ga je eigen weg – net zoals straks op reis.

De klassieke fietstypen in perspectief: waarom zou je niet gewoon…
…een mountainbike of racefiets van dragers voorzien en daarmee de wereld rond rijden? Omdat zowel een mountainbike als een racefiets niet ontworpen zijn voor het fietsen met bagage. Dat werkt dóór in de frame-geometrie en de onderdelen van die fietsen. Dus dat kan niet? Alles kan. Mensen hebben op de meest onwaarschijnlijke fietsen de meest onwaarschijnlijke avonturen beleefd. Maar als je die fiets toch moet aanschaffen, waarom dan geen fiets die voor het reizen gemaakt is? Ik zal de doorsnee racefiets en mountainbike als referentie gebruiken bij het bespreken van onderdelen van een bagagefiets, omdat je waarschijnlijk een beeld hebt van hoe die fietsen eruit zien.
De mountainbike
Een mountainbike is een terreinfiets, bedoeld om over onverharde en bochtige paden te raggen. Die fiets moet daarom sterk, wendbaar en slijtvast zijn. Een doorsnee mountainbike-frame is van oversized buizen gemaakt (stijf en sterk, maar niet veerkrachtig), met een niet al te diepe (redelijk comfortabele) zit, brede vorken en een hoog bracket (het framedeel met de trapas) zodat je een grote bodemvrijheid hebt. Sommige mountainbike-frames zijn voorzien van een vorm van vering. Wat onderdelen betreft zijn het meest kenmerkende het rechte stuur en de brede, terreinvaardige banden. Mountainbikes zijn meestal uitgerust met schijfremmen en hebben vaak wielen die een slag kleiner zijn dan racefietswielen. Ze hebben een extra sterk en slijtvast uitgevoerde aandrijving (tandwielen, ketting, cranks, derailleurs), een smal zadel en geen spatborden (soms een klein achterspatbord).
Kernwoorden: sterk, terreinvaardig, wendbaar
De racefiets
Een racefiets is een minimalistische wegfiets, bedoeld om op goede verhardingen hard te gaan. Een racefiets is vooral licht en is gestript van alles wat je niet nodig hebt om vooruit te komen. Het frame is hyperlicht en niet veerkrachtig, met een diepe zit (minder luchtweerstand, meer druk op armen en handen) en een grote zitbuishoek waardoor je beenkracht zo goed mogelijk op de cranks wordt overgebracht. Bij de onderdelen is gewicht belangrijker dan robuustheid. Het stuur is de klassieke stuurbocht, met verticale remgrepen met geïntegreerde shifters en meerdere posities voor je handen, waaronder een ‘onderin’-stand, waarbij je dieper voorover zit en minder lucht vangt. Banden (en dus velgen) zijn relatief smal en wegvaardig. Het zadel is weinig meer dan een streep. Racefietsen zijn ‘kaal’. Dat is niet alleen om gewicht te besparen, bij wedstrijden mogen racefietsen geen voorzieningen hebben die bij een val mede-renners kunnen verwonden.
Kernwoorden: licht, wegvaardig, rechtdoor
De bagagefiets
Een bagagefiets gaat voor wat betreft zijn eigenschappen shoppen bij zowel de mountainbike als de racefiets:
Overnemen van een mountainbike: robuustheid en slijtvastheid van frame en onderdelen, terreinvaardigheid (voor een deel).
Maar niet: wendbaarheid (gaat ten koste van de richtingsstabiliteit, het is of-of), wielen (wanneer dat 559-velgen/26-inch wielen zijn), recht stuur (ondingen voor de lange afstand), frame-geometrie (niet comfortabel genoeg).
Overnemen van een racefiets: richtingsstabiliteit (bij een bagagefiets belangrijker dan wendbaarheid), stuur (sluit beter aan op de menselijke lichaamsbouw, comfortabeler op lange afstanden), grote wielen (sporen beter, minder rolweerstand).
Maar niet: kwetsbaarheid van frame en onderdelen (grotere kans op pech of materiaalbreuk), frame-geometrie (niet comfortabel genoeg), zadel (nul comfort), bandenmaat (niet terreinvaardig).

Index
De belangrijkste onderdelen van een bagagefiets heb ik ingedeeld in de volgende thema’s (de lijst gaat nog groeien):

Frame en wielen (binnenkort)

Stuur en remmen (in de maak)

Aandrijving en pedalen (in de maak)

Geef een reactie

Velden met een * zijn verplicht. Geen nood: je e-mailadres wordt niet gepubliceerd en is niet zichtbaar voor anderen.


Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.